نوشته‌ها

رونمایی از ارز دیجیتال فیسبوک و اتحادیه غیرانتفاعی ناظر بر آن، گمانه‌زنی‌های بسیاری را درباره بانکداری جهانی و نقش آینده فیسبوک در آن مطرح کرده است. اما پشت جاه‌طلبی فیسبوک برای ایجاد دولتی مبتنی بر منافع شرکت‌های بزرگ، یک نقشه دیگر وجود دارد. این نقشه مخفی، پلتفرم کالیبرا است که فیسبوک امید دارد توسط میلیون‌ها کاربر در سراسر جهان مورد استفاده قرار گیرد.

همه چیز درباره کالیبرا

شرکت کالیبرا یکی از زیرمجموعه‌های فیسبوک خواهد بود که به ساخت نرم‌افزارهایی مانند کیف پول دیجیتال لیبرا و ارائه خدمات مالی روی بلاک‌چین لیبرا خواهد پرداخت. در ابتدا کیف پول دیجیتال لیبرا ممکن است یک شرکت معمولی ارائه دهنده خدمات پرداخت به نظر بیاید، اما ادغام آن با فیسبوک و کاربران آن،‌ مزیتِ غیرقابل رقابتی برای فیسبوک خواهد بود. همچنین، نزدیکی شرکت کالیبرا به روند توسعه فنی ارز مجازی لیبرا و قدرت نفوذ آن در شرکت‌های واتساپ و تلگرام، احتمال موفقیت این شرکت و تبدیل آن به ابرسرویس بعدی فیسبوک را دو چندان می‌کند.

کیف پول کالیبرا

گام اول شرکت کالیبرا ساخت یک کیف پول دیجیتال برای ارز دیجیتال لیبرا است که در مرحله بعدی با تمام محصولات فیسبوک اقدام خواهد شد. همچنین این شرکت عضو اتحادیه لیبرا در آمده و حق رای و تصمیم‌گیری برابری با شرکت‌هایی مانند پی‌پل، اوبر و دیگر شرکت‌های عضو این اتحادیه خواهد داشت. گرچه فیسبوک اعلام کرده هیج کنترلی روی ارز مجازی لیبرا نخواهد داشت، اما تا اینجای کار دو برابر شرکت‌های دیگر در اتحادیه لیبرا نماینده دارد.

اگرچه فناوری بنیادین این شبکه، بلاک چین لیبرا خواهد بود؛ اما بعد از شروع به کار آن، کیف پول کالیبرا تنها راه تعامل با ارز رمزی لیبرا خواهد بود. کیف پولی که صدها میلیون کاربر اکوسیستم فیسبوک به آن دسترسی خواهند داشت. با میلیاردها کاربر بالقوه، کالیبرا در آغاز انتشارش صدها برابر رقبای خود، مانند کیف پول دیجیتال کوین بیس، کاربر خواهد داشت.

در کنار ویژگی پرداخت با لیبرا که در واتساپ پیاده سازی خواهد شد، نسخه‌های مجزایی از اپلیکیشن کیف پول دیجیتال لیبرا نیز منتشر خواهد شد. گرچه درحال حاضر کاربران فیسبوک می‌توانند با استفاده از پیام‌رسان این شرکت پول جابجا کنند، اما این ویژگی نیازمند حساب بانکی و کارت اعتباری است که یک میلیارد و هفتصد میلیون نفر به آن دسترسی ندارند. اما با انتشار کیف پول کالیبرا و پول دیجیتال لیبرا، این ۱.۷ میلیارد نفر می‌توانند برای هر کسی روی کره زمین پول واریز کنند. این ۱.۷ میلیارد نفر تنها با یک گوشی اندرویدی ارزان می‌توانند به این ویژگی دست پیدا کنند.

امنیت کیف پول کالیبرا

در کنار این قابلیت‌ها، فیسبوک وعده‌ی امنیت اطلاعات و تایید امن تراکنش‌ها را نیز داده است. برای جلوگیری و کاهش جرم و کلاهبرداری، کیف پول کالیبرا از هویت واقعی افراد برای شناسایی آن‌ها استفاده می‌کند. اما روی کاغذ، این قابلیت برای سایر شرکت‌ها وجود دارد تا روی بلاک‌ چین لیبرا، کیف پولی با هویت‌های ناشناس ایجاد کنند. همیطور برای ثبت نام در کیف پول دیجیتال کالیبرا نیاز به مدرک شناسایی دولتی خواهید داشت. در عین حال،‌ فیسبوک قول داده تا اطلاعات مالی و تراکنش‌های کاربران را با شبکه تبلیغات خود به اشتراک نگذارد. به عبارت دیگر کلیت حساب کالیبرا، جدا از حساب فیسبوکِ کاربران خواهد بود و فیسبوک نمی‌تواند بر اساس تاریخچه خریدهای کاربران به آن‌ها تبلیغات هدفمند نشان دهد.

کارمزد ارز مجازی لیبرا

یکی دیگر از اهداف فیسبوک، کاهش کارمزدهای پرداخت است. طبق اعلام این شرکت، برای پرداخت‌های همتا به همتا (peer to peer) کارمزدی وجود نخواهد داشت. فقط برای خریدهای آنلاین باید کارمزد پرداخت کنید که ظاهرا این کارمزد هم تقریبا یک دهم کارمزدهای فعلی خواهد بود. از این کارمزدها هم برای پرداخت هزینه‌های مربوط به حفظ امنیت و جلوگیری از تقلب استفاده خواهد شد.

 در واقع، هدف اصلی پلتفرم کالیبرا، همه‌گیر کردن آن تا جایی است که بتوان یک اقتصاد مبتنی بر ارائه خدمات مالی روی آن ایجاد کرد.

بعد از گزارش‌های غیر رسمی بسیاری که در سال جاری در مورد کریپتوکارنسی یا همان رمز ارز فیسبوک منتشر شده بود، بالاخره فیسبوک انتشار این ارز مجازی را تایید کرد. این ارز مجازی که لیبرا (Libra) نام دارد، سال ۲۰۲۰ همراه با شبکه بلاک‌چین آن منتشر خواهد شد.

برخلاف بیت کوین، ارز مجازی لبیرا دارای پشتوانه ( دارایی‌های ذخیره‌شده) خواهد بود. پیشبینی می‌شود ارز دیجیتال فیسبوک در ابتدای انتشارش، توسط افرادی که در کشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند و دسترسی مناسبی به شبکه مالی جهانی ندارند، مورد استفاده قرار گیرد. در نهایت، هدف کریپتوکارنسی لیبرا، ساخت اولین ارز مجازی است، که به عنوان یک سیستم پرداخت غیرمتمرکز، به اندازه دلار ثبات داشته باشد و بتوان بوسیله آن هزینه هر محصول یا سرویسی را پرداخت کرد.

گرچه طبق برنامه فیسبوک،‌ رمزارز لیبرا تا پایان سال توسط خود فیسبوک توسعه داده می‌شود، اما هدف نهایی این شرکت واگذاری آن به اجماعی بزرگتر است. این اجماع که اتحادیه لیبرا نام دارد، به غیر از فیسبوک، از ۲۷ عضو دیگر تشکیل شده است که بر ارز مجازی لیبرا و توسعه آن نظارت خواهند کرد. این اتحادیه شامل بسیاری از غول‌های فناوری، سازمان‌های غیرانتفاعی و اپراتورهای بین‌المللی مانند مستر کارت، ویزا، پی‌پل، ای‌بی،‌اوبر و وودافون است. همچنین این اتحادیه در تامین پشتوانه ارز مجازی لیبرا مشارکت خواهد کرد، بدین ترتیب ارز مجازی فیسبوک بر خلاف رمز مجازی بیت‌کوین، دارای پشتوانه باارزشی خواهد بود.

ارز دیجیتال لیبرا نسبتا مطلوب محیط زیست خواهد بود، زیرا بر خلاف روند استخراج بیت کوین، انرژی زیادی مصرف نمی‌کند. در صورت موفقیت این کریپتوکارنسی، فیسبوک بیش از پیش به عضوی جدانشدنی از زندگی مردم تبدیل خواهد شد.

البته انگیزه مالی فیسبوک از پروژه بلاک چین لیبرا بر کسی پوشیده نیست. فیسبوک یک شرکت فرعی از پروژه لیبرا ایجاد کرده است. این شرکت که کالیبرا (Calibra)‌ نام دارد، با استخدام مدیر محصول سابق شرکت‌های اینستاگرام و توییتر، یک کیف پول دیجیتال برای فیسبوک تولید خواهد کرد. کیف پول دیجیتال کالیبرا در ابتدای انتشارش در پیام رسان فیسبوک و واتساپ قابل استفاده خواهد بود.

با توجه به اینکه فیسبوک صاحب کالیبرا است و کالیبرا هم یک عضو اتحادیه لیبرا است، تعداد رای‌های فیسبوک در این اتحادیه ۲ عدد خواهد بود. فیسبوک اعلام کرده که لیبرا غیرمتمرکز از هر دولتی بوده و هیچ شرکتی نیز آن را کنترل نمی‌کند. بر همین مبنا، فیسبوک بلاک چین لیبرا را طبق لیسانس آپاچی ۲ متن باز کرده است. یعنی هر شخصی می‌تواند آزادانه از کد استفاده کرده و محصولات خود را روی آن بسازد.

بلاک چین و ارزهای مجازی ویژگی‌های منحصر به فردی دارند، این ابزارها غیرمتمرکز، جهانی، امن و ارزان هستند. فیسبوک گفته گرچه بسیاری از پروژه‌های بلاک چین با هدف اخلال در نظام کنونی و دور زدن قوانین ایجاد شده‌اند، فیسبوک در صدد همکاری با قانونگذاران و بانک‌ها است زیرا کاربران لیبرا نیازمند بسیاری از خدماتی هستند که از عهده بانک‌ها بر می‌آید.

به گزارش بی‌بی‌سی، فیسبوک در ابتدای سال ۲۰۲۰ از ارز مجازی خود رونمایی خواهد کرد. جزئیات این رمزارز تابستان امسال منتشر خواهد شد. این ارز مجازی فعلا در فیسبوک با نام گلوبال کوین (GlobalCoin) شناخته می‌شود. پیشبینی می‌شود که گلوبال کوین در ابتدا در چندین کشور منتشر شود و به کاربران این اجازه را بدهد تا بدون داشتن حساب بانکی پرداخت‌های خود را انجام دهند.

به نظر می‌رسد مشکلات و رگولاتوری‌های زیادی در مسیر انتشار ارز مجازی فیسبوک قرار داشته باشد. طبق گزارش‌ها، مارک زاکربرگ برای بررسی نقاط قوت و ضعف رمزارز گلوبال کوین با رییس بانک انگلیس ملاقات کرده است. البته به نظر می‌رسد فیسبوک در بازار هند کار سخت‌تری در پیش داشته باشد چراکه دولت هند رابطه خوبی با ارزهای مجازی مانند بیت کوین و اتریوم ندارد. با توجه به تعداد کارگران هندیِ خارج از هند، فیسبوک امیدوار است تا با راه‌اندازی امکان پرداخت از طریق واتساپ، بازار وسیع حواله ارز از خارج به داخل هند را در دست بگیرد.

در سال ۲۰۱۷ با افزایش قیمت بیت کوین به شش هزار دلار، تب ارزهای مجازی به شدت زیاد شد. به طوری که قیمت بیت کوین تا ۱۷ هزار دلار هم بالا رفت. حالا با سرمایه گذاری بیت کوین در این زمینه، بیشبینی می‌شود دوباره شاهد افزایش قیمت ارزهای مجازی باشیم.

با آسیب‌پذیری جدیدی که در اپلیکیشن واتساپ کشف شده است، این امکان وجود دارد که تنها با یک میس‌کال، یک نرم‌افزار جاسوسی روی آیفون یا گوشی اندرویدی شما نصب شود. بر اساس گزارش‌های هک واتساپ، که مورد تایید فیسبوک هم قرار گرفته است، این جاسوس افزار تنها با یک تماس به گوشی شما روی آن نصب می‌شود. این نرم افزار جاسوسی که توسط گروه امنیتی اسرائیلی NSO توسعه داده شده است، هیچ ردپایی از خود به جا نمی‌گذارد.

بعد از نصب، این جاسوس‌افزار می‌تواند دوربین و میکروفون گوشی را فعال کند، پیام‌ها و ایمیل‌ها را بخواند و داده‌های مکانی شما را جمع‌آوری کند. فیسبوک ضمن هشدار به کاربران، از آن‌ها خواسته تا برای حفاظت از این رخنه امنیتی، سریعا برنامه واتساپ را آپدیت کنند.

این آسیب‌پذیری که اوایل ماه می میلادی کشف شده بود، تنها چند روز پیش برای نفوذ به گوشی یک وکیل حقوق بشری توسط برنامه پگاسوس مورد سوءاستفاده قرار گرفت. گرچه واتساپ از این حمله سایبری جلوگیری کرده بود، هنوز مشخص نیست چند گوشی بوسیله این رخنه امنیتی مورد نفوذ قرار گرفته‌اند.

فیسبوک در اعلامیه خود گفته که سازمان‌های حقوق بشری را در جریان این حملات قرار داده و اطلاعات لازم را با آن‌ها به اشتراک گذاشته است. براساس ادعای گروه NSO، نرم افزار جاسوسی پگاسوس فقط برای مقابله با جنایت و تروریسم در اختیار بعضی دولت‌ها قرار گرفته است. این در حالی است که طبق تحقیقات صورت گرفته، حداقل ۴۵ کشور از این ابزار جاسوسی استفاده کرده‌اند، که در بسیاری موارد برای سرکوب مخالفان، خبرنگاران و افراد بی‌گناه بوده است.

براساس آخرین گزارش‌ها، فیسبوک رمزهای عبور میلیون‌ها کاربر اینستاگرام را به صورت متنی نگهداری کرده است. اولین اخبار در رابطه با این گاف امنیتی ماه گذشته منتشر شده بود، اما طبق اعلام فیسبوک در آن زمان، ده‌ها هزار کاربر را شامل می‌شد. حالا این آمار به میلیون‌ها نفر افزایش پیدا کرده که شامل کاربران فیسبوک هم می‌شود. قاعدتا رمزهای عبور باید به صورت رمزگذاری شده ذخیره می‌شدند تا به صورت مستقیم خوانده نشوند.

این باگ امنیتی باعث شد تا فیسبوک از سال ۲۰۱۲ تاکنون بسیاری از رمزهای عبور را به صورت متن ساده در لاگ‌های خود ذخیره کند. فیسبوک در ژانویه سال جاری به این مشکل امنیتی پی برد و در ماه مارچ اعلام کرد که آن را برطرف کرده است. ذخیره رمزهای عبور به صورت متنی باعث شده بود تا بیش از ۲۰ هزار کارمند این سازمان بتوانند به آن‌ها دسترسی داشته باشند. البته طبق بیانیه فیسبوک، نه تنها این اطلاعات به خارج سازمان درز نکرده است، بلکه سوء استفاده داخلی هم از آن‌ها نشده است. این اخبار در حالی منتشر می‌شود که فیسبوک سال بسیار بدی را شروع کرده است؛ سالی که با خبر پایش اطلاعات کاربران بوسیله برنامه‌های اندرویدی شروع شد که منجر به ابطال موقت گواهی‌نامه سازمانی فیسبوک توسط اپل شد.

مدت زمان زیادی است که شبکه‌های اجتماعی تنظیماتی را برای مدیریت حریم خصوصی کاربرانشان فراهم کرده‌اند. ولی هنوز هم با موقعیت‌هایی روبرو می‌شویم که یک توییت یا نوشته‌ی فیسبوک خجالت‌آور، توسط افرادی که اصلا انتظارش را نداشتیم، خوانده می‌شوند. جامبو برنامه کاربردی جدیدی برای گوشی‌های موبایل آیفون است که کار شما را برای مدیریت محتوا و تنظیمات حریم خصوصی شبکه‌های اجتماعی‌تان راحت می‌کند.

خالق این برنامه پیر والاد است که بعد از فروش شرکتش به مایکروسافت، کار روی این اپلیکیشنِ حفاظت از حریم شخصی را آغاز کرد. چنانچه خودش می‌گوید، «از سال گذشته و رسوایی ماجرای کمبریج آنالیتیکا، نگرش عموم به اطلاعاتی که در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهیم و اینکه چطور این اطلاعات بعد از گذشت سال‌ها، می‌تواند به ما ضربه بزند، عوض شد. پیر والاد و تیم ۶ نفره‌اش ساکن نیویورک بوده و اپلیکیشن جامبو را وکیل دیجیتالی کاربران در حفاظت از امنیت و حریم خصوصی آن‌ها معرفی می‌کند.

اولین نسخه این برنامه برای iOS معرفی شده و به زودی نسخه اندروید آن نیز منتشر خواهد شد. برنامه جامبو فعلا قابلیت مدیریت حریم شخصی کاربران توییتر، فیسبوک، گوگل و الکسای آمازون را دارد. طبق برنامه شرکت سازنده، در آینده اینستاگرام و تیندر هم به این لیست اضافه می‌شوند. در بخش توییتر، کاربران امکان حذف توییت‌های خود در بازه‌های زمانی متفاوت را خواهند داشت. البته، هنگام پاک کردن توییت‌ها، نسخه پشتیبان این اطلاعات در گوشی شما ذخیره می‌شود که توسط همین برنامه قابل رویت خواهد بود. رمز عبور شما هم نه در خود برنامه، بلکه در جاسوییچی iOS یا همان Apple Keychain ذخیره می‌شود.

جامبو در قسمت فیسبوک، تنظیمات بسیار ساده‌ای دارد. کاربران در این بخش می‌توانند از بین «ضعیف»، «معمولی» و «قوی»، تنظیمات حریم شخصی فیسبوک خود را تغییر دهند. با توجه به اینکه فیسبوک برای تغییر این تنظیمات، رابط برنامه‌نویسی یا api ارائه نمی‌کند، جامبو با شبیه‌سازی روند کلیک روی این تنظیمات، آن‌ها را تغییر می‌دهد. مشابه فیسبوک و توییتر، این برنامه این قابلیت را دارد تا تاریخچه‌ی جستجوی کاربران در گوگل و صداهایی که توسط الکسا در سرورهای آمازون ذخیره شده است را پاک کند.

هنوز معلوم نیست شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی چه واکنشی به اپلیکیشن جامبو، که تاکنون ۳.۶ میلیون دلار سرمایه جذب کرده است، داشته باشند. اما در صورت مقابله با این برنامه، وجهه‌ی آن‌ها در افکار عمومی از گذشته هم بدتر خواهد شد. جامبو را می‌توانید همین حالا از اپل استور نصب کنید.

طبق گزارش اخیر گروه بین‌المللی حریم خصوصی (Privacy International – PI) نرم‌افزارهای اندرویدی بعضی از شرکت‌های مهم، مانند دولینگو و یلپ (Yelp) هنوز اطلاعات گوشی‌های کاربران را به صورت مستقیم به فیسبوک ارسال می‌کنند. ارسال این اطلاعات، حتی اگر حساب کاربری فیسبوک نداشته باشید یا وارد حساب کاربری خود نشده باشید نیز انجام می‌شود. به غیر از اپلیکیشن‌های مذکور، دو برنامه اسلامی، یک برنامه مسیحی و یک برنامه جستجوی مشاغل به نام Indeed نیز اطلاعات مشابهی را به فیسبوک ارسال می‌کنند. این اطلاعات می‌تواند برای شناسایی افراد هنگام گشت و گذار در این شبکه اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

هنوز مشخص نیست که این داده‌ها دقیقا شامل چه نوع اطلاعاتی هستند اما احتمالا شامل شناسه‌های اختصاصی باشد که به فیسبوک در رهگیری افراد در سرویس‌های مختلف خود کمک خواهد کرد.

طبق گزارش اولیه این گروه که در دسامبر سال گذشته منتشر شد، فیسبوک به طور معمول کابران خود و حتی کسانی که حساب کاربری فیسبوک ندارند را با ابزارهای تجاری خود (Facebook Business Tools) رهگیری می‌کند. این عمل توسط توسعه‌دهندگانِ برنامه‌های موبایل و بوسیله کیت توسعه نرم‌افزار فیسبوک (SDK) صورت می‌گیرد. بعد از انتشار این گزارش، بسیاری از برنامه‌های اندورید مانند اسپاتیفای و اکثر برنامه‌های iOS ارسال اطلاعات را متوقف کردند. در هر صورت، برنامه‌های دولینگو، یلپ و بسیاری برنامه‌های دیگر که تعداد دقیق آن‌ها مشخص نیست، هنوز ارسال اطلاعات به فیسبوک را متوقف نکرده‌اند.

انتشار قابلیت حذف تاریخچه فیسبوک، که قرار بود به عنوان ابزاری برای پاک کردن فعالیت کاربران در این شبکه اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد، تا پایان سال جاری به تعویق افتاد. این قابلیت به کاربران فیسبوک اجازه خواهد داد تا جلوی استفاده سایت‌ها و ابزارهای ثالث از اطلاعاشان را بگیرند.

وعده‌ی این ابزار برای حذف تاریخچه فیسبوک، ماه می سال گذشته و با هدف برگرداندن اعتبار فیسبوک داده شده بود. در آن زمان، مارک زوکربرگ این ویژگی را به ابزار حذف تاریخچه مرورگرهای اینترنتی تشبیه کرده و قدمی مثبت برای بازسازی وجهه‌ی این شرکت بعد از ماجرای کمبریج آنالیتیکا عنوان کرده بود: «در مرورگرهای اینترنتی، شما راهکاری ساده برای پاک کردن تاریخچه و کوکی‌های خود دارید. گرچه بسیاری از سایت‌ها برای عملکرد مناسب به این کوکی‌ها احتیاج دارند ولی همیشه باید امکان پاک کردن آن‌ها وجود داشته باشد. ما در حال ساخت ابزاری مشابه در فیسبوک هستیم که به شما این امکان را می‌دهد تا به سادگی تاریخچه فیسبوک خود را، شامل صفحات بازدیدشده، کلیک‌ها و غیره، پاک کنید.»

هنوز نحوه عملکرد دقیق این ابزار مشخص نیست اما بسیاری از ابزارهای تجزیه و تحلیل و ردیاب‌های فیسبوک که فعالیت کاربران در سایت و بیرون آن را پایش می‌کنند، به این اطلاعات وابسته‌اند. بنابراین ابزاری برای حذف تاریخچه، تاثیر زیادی روی قابلیت تبلیغات هدفمند در فیسبوک خواهد گذاشت. علیرغم تاثیری که این ویژگی روی تجارت تبلیغاتی فیسبوک خواهد داشت، زاکربرگ این ابزار را برای جلب اعتماد کاربران فیسبوک ضروری می‌داند.

بنا به گزارشات، مراحل تست این ویژگی در بهار آینده آغاز خواهد شد.

یک روز پس از انتشار خبر پایش اطلاعات خصوصی نوجوانان توسط فیسبوک، اپل گواهینامه سازمانی فیسبوک را غیرفعال کرده است. پایش این اطلاعات بوسیله برنامه تحقیقاتی فیسبوک روی گوشی‌های اندروید و آیفون متقاضیان انجام می‌گرفت. این برنامه، خارج از اپ استور و در چارچوب پلتفرم سازمانی اپل منتشر شده بود که به توسعه‌دهنده این اجازه را می‌داد تا با استفاده از گواهینامه‌های سازمانی روت، برنامه‌های قدرتمندتری را روی گوشی کارمندان خود نصب کند. با مسدود کردن گواهینامه سازمانی فیسبوک، بسیاری از برنامه‌های کاربردی دیگر فیسبوک نیز تحت تاثیر قرار گرفته و از دسترس خارج شدند؛ این برنامه‌ها شامل نسخه‌های بتای فیسبوک، اینستاگرام و پیامرسان فیسبوک و همچنین دیگر برنامه‌های درون سازمانی فیسبوک می‌شدند.

حالا یک روز بعد از قطع گواهینامه سازمانی فیسبوک، اپل مجددا این گواهینامه را فعال کرده است. ظاهرا این مسدودسازی یک روزه، که بدون توجه به حذف برنامه تحقیقاتی توسط فیسبوک، صورت گرفته است، هشداری جدی از طرف اپل به فیسبوک باشد.